SCANNERS

Onte mentres pasaba o ferro estiven volvendo a ver, non sei cantas veces van xa, a película Scanners, de David Cronenberg.

Lembro a primeira vez que a mirei. No Cine Ronda, en Lucus Augusti. Un dos moitos cines que foron pechando portas no transcurso dos anos por todas partes.

O caso é que estou convencida de que o programa Ripe do que falan nesa peli, foi unha realidade, non unha ficción. Porque agora hai millóns de persoas que saben con seguridade que é o que pensan as demais, de a unha e conxuntamente. E pódenche dicir sen dubidar nada, que é o que ti estás pensando neste mesmo instante, o que pensaches en algún momento e mesmo o que vas pensar dentro dunhas horas.

Eu estoulle tirando moito proveito a isto, porque así xa non teño que pensar por min mesma. Pregúntolle a algún deses Scanners que sigo nas redes, e lista.

Canto avanzamos!

(Eu tamén serei?)

FERRAXERÍA SERGAS

Calquera parecido coa realidade e tal que así. Para a narración non se empregaron nomes de persoas ningunha, pero son as que participaron no sucedido. Ningún animal non racional sufriu maltrato nesta narración. Rodada en Arteixo, A Coruña e Cee, como podía ter sido en calquera outras tres localizacións do País, pensa unha.

Todo empezou unha tarde tranquila de xuño. Nun centro de saúde. Ponte do Va.

Asisto á cita para consulta co médico de cabeceira para a data e hora indicada. Non podo asegurar estar exactamente ás 19:12 alí. Como poñía no papeliño. Pero segundo indica a propia cita, é horario aproximado. En calquera caso, des que cheguei, poñamos 19:20 h como moito, e tomei asento, estiven tele traballando dende o móbil, lendo páxinas e páxinas do libro negro ese da lingua galega,... nin unha soa vez chamou por min para atenderme. Para o caso, o profesional nin saíu á porta máis cunha vez a chamar por unha muller. 

Despois de agardar pacientemente (non é un xogo de palabras), estando eu á vista do seu posto, coa porta aberta, mentres facía chamadas de atención telefónica e ver que non daba sinais de vida, chamei e preguntei cando me ia atender. Coido que sobre as 20:15 h. A resposta foi que pedira outra cita...non con moita empatía... que me chamou e non contestei... de momento non teño tanto problema de oír...

Entendo que teña un cota (que mal soa iso, en varios sentidos) e que terá a súa vida, pero eu tamén. As miñas horas son tan importantes como as súas.

Pido folla de reclamación e volvo á consulta para indicarlle antes de que marchara que a vou presentar. Vostede mesmo, penso que sería o máis próximo ao que me deu por contestación.

Pero me indican os administrativos do centro de saúde que o podo facer pola web. E así fixen, uns días despois.

Todo moi simple. Non é sorna.

Despois de explicar o que xa puxen aquí antes, case textual (sen o da empatía, para non dar pistas) solicitei unha desculpa formal por parte do profesional que me tiña que atender. E unha nova cita específica presencial, para atender á consulta que quería facer nese día. Unha consulta rutineira, levar uns apuntes sobre medicións de tensión, mirar o resultado dunha reso, pedir repetir análise... 

Vou facer algo de anticipación, lle chaman espóiler? Nin contaba con ter resposta. Menos a desculpa. Dun profesional da medicina? Practicamente imposible se non é diante dun xuíz 😅. O de que xa me deran nova cita era para aproveitar e ver se había enchufe... pero sen esperanza ningunha. Ademais, iso será algo que eu teña que encaixar na miña axenda. Non ao revés, non si?

A resposta tardou. Imaxino que terán miles que responder, só neste area sanitaria. Iso é outro tema... Coruña con Cee? E non merecerán os cidadáns de ambas zonas ter areas propias? Non sei. Serán cousas da ferraxería.

Amable. Cordial. Educada. Penso que corta e pega. Non sei se mecánica. Sen sinatura de persoa responsable. So da sección. U.X. Web Buzón A.S. A Coruña:

En contestación ao seu escrito, lamentamos a incidencia co seu medico de cabeceira. Como sabe nos centros sanitarios está instalado o sistema de cita previa para establecer a orde de citación dos pacientes. Cando se producen retiráseos na hora de presentación dos pacientes, a obriga do facultativo é a de continuar coa axenda por orde de chamada, xa que non é posible anticipar as necesidades de cada un dos pacientes citados e as veces se producen atrasos e variacións sobre o horario previsto que impiden atender posteriormente aos pacientes ausentes no momento da chamada, polo que se re programa a súa cita para outro día co fin de levar a cabo unha atención personalizada e de calidade. Ademais, os facultativos responsables da atención en consulta, teñen por outra banda encomendadas distintas funcións, tanto de carácter asistencial como administrativo, o que ás veces repercute na actividade programada, ao xurdir imprevistos que impiden a realización da asistencia con total puntualidade.

Lamentamos que a atención recibida non responda ás súas expectativas e tomamos nota daqueles aspectos susceptibles de mellora.

Atentamente

Tomamos nota daqueles aspectos susceptibles de mellora. E que aspectos poderían ser?

Para empezar sinalar que non se re programa a cita. Hai que volver a pedila. O cal como xa indiquei ten máis sentido que facelo como ao sistema lle conveña. Terá que ser como me conveña a min.

Un sistema de cita previa que puxera por diante ao paciente antes que ao propio sistema?

Unha axenda menos extensa para cada facultativo? Con máis marxe para poder aplicarse na atención ao paciente antes que na burocracia? Máis traballar de médicos, menos de administrativos?

Que imprevistos poderían acontecer para ter que aprazar a atención a pacientes? Unha urxencia sanitaria fóra do centro en concreto? Non habería que ter outro persoal para atender iso?

Penso que algo falla na organización do traballo. E non me creo que haxa tantas dificultades para atopar profesionais médicos que poidan traballar no sistema público de saúde. Pero sobre todas as cousas, penso que falla a filosofía da prestación do servizo. A filosofía que define a política do servizo.

Cando xa tes unha certa idade e pasaches por moitas experiencias sanitarias e médicas, non sei se a diferencia semántica é tan plausible como a min mo parece, decátaste de que un servizo sanitario público de calidade é unha conquista social fundamental para unha sociedade. Non só iso, un elemento de orgullo social, do que poder presumir como galegos, como sociedade. Algo do que non todo o mundo tiña conciencia, até que chegaron as duras da pandemia, sen ir máis lonxe.

Para os que antes xa pasaramos por urxencias varias, UCIs pediátricas, cirurxías, baixas médicas, tratamentos para enfermidades crónicas, revisións periódicas, medicamentos a prezos máis que alcanzábeis,... xa o tiñamos moi claro. O eixo fundamental desa prestación de servizo é a calidade profesional, pero sobre todo, a humana.

Que di o xuramento hipocrático? Que non é cousa das pelis só. Coas súas actualizacións

Un extracto da pacto de Louis Lasagna

Recordar que a medicina non só é ciencia, senón tamén arte, e que a calidade humana, a compaixón e a comprensión poden seren máis valiosas que o bisturí do cirurxián ou o medicamento do químico.

Ciencia, arte, calidade humana, compaixón, comprensión. Onde está iso na ferraxería Sergas?

Unha ferraxería é un negocio complicado de xestionar, ao meu parecer. Admírame como hai xente traballando nelas que é quen de atopar o que necesitas cunha descrición pouco menos que imposible de entender. Hai centos, miles de chintófanos, fusos e parafusos, produtos e ferramentas... e case sempre hai algo que pode solucionar aquilo que ti necesitas. Eu que visito con certa frecuencia as ferraxerías, diría que me gustan, as veces paseo por onde se pode para ver cousas que quizais algún día poida chegar a necesitar ou coller ideas para resolver problemas que xorden ou poidan xurdir na miña actividade persoal ou profesional, podo dicir que adoito sentir máis humanidade no trato nesas catedrais da diversidade chintofanística, que en algunha consulta da médica.

Despois daquela primeira contestación á miña queixa, volvín a reiterala, e desta vez pedindo tamén desculpas da U.X. Web Buzón. Rizando o rizo... xa que estaba. E me volveron a contestar dicindo que xa deran oportuna resposta á miña reclamación,  máis/menos.

Agora pensaba en poñerlles deberes. A ver que vos parece.

Escribe cen veces no ordenador: 

O primeiro é o paciente. A súa saúde. O seu benestar.

Todo o demais ten que ir a remolque.

Traballo para vostede, non vostede para min.

Todo o sistema traballa para vostede, non vostede para o sistema.

Non vos parece que a relación que temos co médico de familia, antes de cabeceira, é case persoal? Intima tamén. Podes contarlle cousas que nin a ti mesma te atreverías a dicirte diante dun espello. E que iso forma parte do paquete asistencial? O teu médico saudate pola rúa e ti a el, ou a ela, cada vez máis a ela. Como che vai? Todo ben?... consultas externas...

Un sistema público de saúde é complexo en extremo. Moito máis que unha ferraxería. En todos os sentidos. Hai miles de persoas implicadas no seu funcionamento. Para poder servir a millóns de persoas. Eu dou en pensar que todo está baixo un plan detallado. Todo o detallado posible. Que empeza pola definición política de como se quere desenvolver para que cumpra os seus obxectivos sociais. Pensando sempre en que si se quere, claro. Por exemplo, supoño que alguén decidirá se é mellor concentrar servizos en grandes centros ou dispersalos en pequenas unidades. Probablemente no noso País teña sentido o primeiro, precisamente pola grande dispersión da poboación. Non sei se sería asumible ter trescentas unidades de cirurxía torácica pediátrica, por poñer un exemplo. Nin por economía nin por loxística.

Pero un servizo de saúde público (esquecía, moi importante, e universal) ten que ser sobre todo preventivo. Non só e tamén por razóns económicas evidentes. E moito máis caro cambiarlle o motor ao coche que ir facéndolle as revisións periódicas que correspondan. E durará máis, con probabilidade. 

Queremos iso, non si? Tamén que siga funcionando con certa operatividade. Non son para telo no garaxe. 

A medicina preventiva é traballo que lle encargamos colectivamente á atención primaria. Sobre todo a ese chanzo do sistema público de saúde. Pechar centros de saúde ou reducir persoal, prestacións, horarios, non vai na liña correcta para poder facer iso que queremos que faga o sistema. 

Ou non o queremos? Quizais haxa que facer mellores ofertas económicas e laborais ao persoal médico e sanitario para que queira vir á traballar á sanidade pública. E quitarlles de enriba todo o peso da burocracia. Xa sei que con dicilo non chega. Seguro que tamén na parte de xestión do sistema, mesmo na U.X. Web Buzón hai profesionais que traballan arreo para que todo funcione, pero sen un mandato político claro, baseado en algúns dos principios que apunto nesta historia e aplicado en términos de eficiencia, coordinación e profesionalidade, imos seguir na liña de diminución da calidade do servizo.

Non serei eu quen apunte a o obxectivo político/económico de ir contra do sistema de saúde pública. Doutores ten a igrexa. Pero só hai que pensar se coidar da saúde da xente pode ser un bo negocio para alguén. Así o parece, se miramos ao incremento da contratación de seguros privados e na subida progresiva das cotas deses seguros. Diría que cheira a podre en Dinamarca.

O mercado segue a ser o regulador de todo? A gran falacia. Pero hai doutrinas que son subsidiarias desa falacia. E que tamén lle dan de comer e a fan máis grande. O individuo por enriba de todo. Dereito a escoller. Pero, esquecemos que non todo o mundo ten a posibilidade de exercer ese dereito? Principalmente por causas económicas. E cando un dereito individual non pode ser exercido por todas as persoas en condicións de igualdade, en que se converte para os que si? Privilexio. Para os que non, exclusión.

Cada vez devén para min máis abraiante que haxa xente que defenda eses privilexios. Enchéndose a boca: estou no meu dereito. Dereito individual, meu, da miña propiedade. O meu dereito por enriba do que calquera outro, do conxunto dos de todas as demais persoas. Discurso que repiten moitos políticos tamén. E que miran de levar á práctica cando están no poder. Sigo pensando que esa concepción é incompatible con apostar pola sanidade pública. E sendo así, cando chegue a hora de votar, aquí ou acola, pois intentarei non darlle o meu voto a quen vai por aí, que se pode ver, aínda que digan outra cousa coa boca pequena. Eses si que son Anti-Sistema. Ti que pensas facer?

CANTO PESA UNHA PALABRA DE SETE LETRAS?

Non o vai facer. O PP digo, non vai facer nada para cambiar a dinámica no proceso de non normalización da lingua. Non é que sexa adiviña. Pero os síntomas son compatibles co diagnóstico da doenza. Só hai que ver ao conselleiro de Educación falando en castelán nun acto da súa consellaría sobre a FP. Ou ao propio presidente da Xunta usando tamén o castelán nunha visita á fábrica da Cocacola na Coruña. En ambos casos cunha ampla presenza de mocidade. Non teñen ningún compromiso coa lingua do País. Penso que nin persoal. Institucional é evidente que non.

En realidade, hai moi pouca institución que o teña, máis aló do que poida traducirse como quedar ben politicamente, con normativas e actos publicitarios. Pero despois, non se traduce en feitos. Palpables. Para quen se mova no mundo dixital, algúns apuntes. Institucións públicas que publican orixinalmente nas súas webs en castelán, e despois usan tradutores automáticos. Que non poñen por defecto o galego como primeira lingua de opción, nin na súa web nin nas súas comunicacións. Por exemplo na atención ao público. Porque hai que preguntar se queres escoller castelán ou galego? Por defecto en galego, se alguén o precisa en castelán, o pode así solicitar. Non vou a repetir o de que o problema de non entender a burocracia non é por ser en galego, como as matemáticas... Unha que adoita falar e escribir na comunicación, voz, mensaxes, correo... en galego, pode afirmar con rotundidade que os casos nos que hai que usar o castelán por unha dificultade extrema de comprensión son máis que mínimos. E se o caso é cun galego ou unha galega, non debera haber escusa. Será o meu/noso problema que non queiras entendelo? Soa moi radical?

Queda moi mono poñerlle o .gal ao dominio, pero despois vas mirar a lista de provincias para escoller nun formulario ou procedemento en liña no que só pode escribir alguén que teña residencia no País e aparecen todas as da Hespaña. E as veces, nin respectando a toponimia. Non podes escoller rúa, só calle. Non hai posibilidade de poñer baixo, ou bx, só bj. Preguntas en castrapo, ou de novo, a tradución automática. Encargo todo en castelán e despois xa nos fai a máquina a versión enxebre. Entrar nas tripas do deseño web pon a pel de galiña nese sentido.

Organismos públicos que din que son hipergaleguistas neno, que permiten publicacións de normativas só en castelán. Xa non vou dicir o de primeiro en castelán e despois en galego. Iso será por un obxectivo de captación de capital foráneo? Nunha convocatoria para que a xente da vila se apunte ao SAF? Ridículo? Patético?

Concellos que eliminan ou reducen ao mínimo os orzamentos para a normalización. Para que imos gastar cartos niso.

Carteles oficiais publicados só en castelán. Onde están os letreiros de Saída de Emerxencia? Habelos hainos. Centros de saúde do rural dirixindo mensaxes de aviso aos seus clientes habituais en perfecto castelán: No abra la puerta, que podría estar usted dentro en pelotas. Isto é algo como o do gato ese que está e non está?

Servizos de atención ao cliente de institucións públicas galegas contratados con CRMs que só atenden en castelán. Ou che din o de pulse 1 para catalá... 3 galego... e pasan os días...

Se isto é así como o estou pintando con brocha gorda, que lle imos pedir á empresa privada?

Pero volvendo. O PP non vai mudar nada a este respecto a súa postura. Como moito modulará o seu discurso de negación e contra da necesidade da inmersión, o couso ese da imposición, manda carallo. Repítome, a inmersión para a que si recoñecen valor e necesidade na aprendizaxe de outras linguas. Modularán un pouquiño antes das municipais. Despois seguirán no seu. O PSdG, pois quizais. Non se sabe, porque teñen xente importante nas súas filas que son moderados, como un que se levantou do mausoleo para protestar que o Depor puxera A Coruña no seu escudo. A única alternativa segura para un programa de inmersión lingüística é VOX. Non hai nada que explicar sobre isto.

Así que eu xa sei a quen teño que votar nas próximas eleccións todas. Para que haxa algunha posibilidade de que contemos con medidas públicas con trazas de éxito para empezar a normalizar por fin o uso da nosa lingua en todos os eidos. Calquera outra opción, vai ser que non. O temos claro? De verdade que quero que se poida vivir en galego = xa sei a quen non teño que votar. Ou en realidade non é que me importe tanto…

Medidas públicas, vou propoñer algunhas, xa que estou.

O primeiro de todo. Competencias fiscais plenas para o País. Como que non ten nada a ver?

Poñerlle un ive mínimo mínimo a todo o que se publique en galego. Só en galego. Xornais, libros, cómics, para quen os merque. Pero tamén para folletos e elementos publicitarios, por exemplo, para quen os encargue e pague. Dis ti, en canto non teñan axuda, volverán facelos só en castelán. Pois vai ti saber, se descobren que venden máis ou o mesmo, ou que vai a mesma cantidade de xente ou máis aos actos dos que fan promoción. Pero tamén está a cuestión de que o persoal se decate de que non hai ningunha dificultade en entender a información, que non esta en ruso. Outra vez o das matemáticas...

Ao resto dos libros que se publiquen en calquera outra lingua mundial, ive reducido, deixémolo así, que a lectura non lle custe a ninguén case nada. Os xornais que non se publiquen só en galego, pois que sigan co seu negocio habitual. E coa súa práctica de negación habitual, algúns.

Hai que axudarlles porque non lles dan as cifras para seguir facendo negocio? Pero non era que o mercado e quen de regularse só? Hai cabeceiras históricas que xa son parte da cultura popular galega? Algunhas a nivel máis local quizais. Vale. Pero algo terán que facer a prol da lingua, non si?

Por exemplo, non vale o de usar unha máquina para facer a versión web en galego. Xustifica que tes xente redactando en galego ou como pouco traducindo, xente con coñecemento e desempeño. Iso si, ningún control ideolóxico, nada de facer como coa CRTVG agora. Que opinen, mesmo editorialmente, o que queiran. E claro, como pouco hai que chegar a un 50 % en galego de todo o publicado, de todo, os especiais,  tamén a publicidade. Despois se fan a publicación integramente en galego o día das Letras pois xa é cousa súa.

¿Que tal se calquera campaña publicitaria en calquera medio, redes sociais incluídas, ademais de ter un ive reducido, tamén teñen unha liña de axudas específica? E uns premios anuais con gala con gaiteiros e moitos políticos presentes.

Bono Comercio Galego. Pois claro, como non o pensamos antes. Podes participar se todo o que fagas durante o ano enteiro para vender, fisicamente e en liña, está en galego. Acompañado doutras linguas mundiais se queres. E se o fas só en galego, o dobre de bono.

Vou pedir unhas axudas para pintar a casa. Pois vas ter o dobre de axuda se toda a documentación que presentes, proformas, memorias, permisos, informes... están en galego. Claro, aquí haberá moita empresa que quede fóra para poder optar a facer negocio, porque se negan a usar o galego para presentar ofertas. Ou non saben, ou non poden. Hai que crear unha axencia nacional para facilitar a adaptación de programas de xestión para que o fagan, o poidan facer, todo en galego. Vai ser un curro espeso. Facturas, nóminas, liquidacións, proxectos, bases de datos, follas de cálculo, webs, contabilidade xeral, fiscalidade, albarás, memorias,... E haberá que falar con Apple e con Windows para que inclúan o galego nos seus sistemas, pero en serio. Poñer xente tamén se non hai xa a traballar nos que son abertos.

E hai que poñer cartos públicos para tradución directa e inversa. Hai moita literatura mundial que traducir ao galego, non só dos clásicos, de calquera eido literario, cociña, ciencia ficción, manga, auto-axuda, eu que sei, e moita galega que traducir á mundial. Non sei, coller e presentar unha colección en alemán, inglés, ruso, chinés, francés, portugués, xaponés, árabe, de 100 obras históricas da nosa literatura polas feiras do libro de calquera punto do planeta que se nos antolle. E o que é de aplicación para a literatura, tamén o pode ser para as películas e as series, digo eu. Máis emprego. Para dobraxe persoal, nada de máquinas.

Que máis? Inditex. Veña dálle, ponlle a todo o seu nome en galego. Mira que ben lle vai a Ikea co seu. Empezando polas marcas xerais. Claro, haberá que darlle unha volta ao de Zara Home. Que tal Zara Meu Lar? Todo xunto case soa a sueco, Meular. Zanfona por Stradivarius. Medrando por Pull&Bear. Corpo por Oysho...  non sei, algo haberá que se adapte. E será por cartos! Se hai que botar unha man para o lanzamento da campaña de nova marca, aquí estamos todas para axudarvos. Que non se diga das galegas de ben cho shey.

Que máis dous. Inventar unha app como esas que hai para o de andar. Que che dea premios, para gastar no comercio local, por exemplo. Ou para sumarlle á tarxeta ouro de ir a eventos culturais. Para a de viaxar en transporte público. Para a de mercar Artesanía Galega, Tenreira Galega, Mel Galego, Peixe das Rías,... unha app que vaia contando a cantidade de veces que falas en galego, mesmo se non o falas polo libro, o caso e falar. Que mida tamén o uso da lingua nas redes sociais, guasá incluído. A céntimo por quilo. Canto pesa unha palabra de sete letras?